കലയും സർഗാത്മകതയും കരിയറാക്കാം: വഴികാട്ടിയായി കലാമണ്ഡലം ശിവപ്രസാദ്
കലാമണ്ഡലം ശിവപ്രസാദ് ഒരു മികച്ച കൂടിയാട്ടം-മിഴാവ് കലാകാരൻ എന്നതിലുപരി, കേരളത്തിലെ കലാപഠന രംഗത്ത് വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന ‘നാട്യ’ എന്ന സ്റ്റാർട്ടപ്പിന്റെ അമരക്കാരൻ കൂടിയാണ്. വെറുമൊരു പ്രകടനകലയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ, കലയെയും കലാപ്രവർത്തകരെയും സാമ്പത്തികമായും സാങ്കേതികമായും കൈപിടിച്ചുയർത്തുക എന്ന ദൗത്യമാണ് അദ്ദേഹം ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നത്. കലയെ സർഗ്ഗാത്മകവും വാണിജ്യപരവുമായ ഒരു തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരുന്ന ‘ക്രിയേറ്റീവ് ഇക്കോണമി’യെക്കുറിച്ചും, ആധുനിക ഡിജിറ്റൽ ലോകം കലാകാരന്മാർക്കായി ഒരുക്കുന്ന പുത്തൻ തൊഴിൽ സാധ്യതകളെക്കുറിച്ചും കേരള കൗമുദി ഓൺലൈനുമായി അദ്ദേഹം പങ്കുവെച്ച ചിന്തകൾ ഇതാ.
പരമ്പരാഗതമായ കലാവതരണങ്ങൾക്കും കേവലം பொழுதுபோக்குകൾക്കും അപ്പുറം, ‘ക്രിയേറ്റീവ് ഇക്കോണമി’ എന്ന ശക്തമായൊരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് ഇന്ന് കല മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈ കാതലായ മാറ്റത്തെ താങ്കൾ എങ്ങനെ നോക്കിക്കാണുന്നു?
തീർച്ചയായും, നാം ഒരു വലിയ പരിവർത്തനത്തിന്റെ കാലത്താണ്. മുൻകാലങ്ങളിൽ കലയെന്നത് ഒഴിവുസമയങ്ങളിലെ ഒരു വിനോദമായോ ഹോബിയായോ മാത്രമായിരുന്നു പലരും കണ്ടിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇന്ന് ആ കാഴ്ചപ്പാട് തിരുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കുട്ടികളുടെ മാനസികവും ബൗദ്ധികവുമായ വികാസത്തിന് അനിവാര്യമായ ഒരു പഠനരീതിയായും, അതിലുപരി മാന്യമായ ഒരു ഉപജീവനമാർഗ്ഗമായും കലയെ സമൂഹം അംഗീകരിച്ചുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. യുനെസ്കോയുടെയും ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെയും കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ആഗോളതലത്തിൽ തൊഴിലവസരങ്ങളും ജി.ഡി.പിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ സാംസ്കാരിക-സർഗ്ഗാത്മക വ്യവസായങ്ങൾക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. ഇന്ത്യയെപ്പോലൊരു പൈതൃക സമ്പന്നമായ രാജ്യത്ത്, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കലാകാരന്മാരുടെ ജീവിതത്തിന് സുസ്ഥിരമായ അടിത്തറ നൽകാൻ ഈ മേഖലയ്ക്ക് സാധിക്കുന്നു.
ശാസ്ത്രീയ കലകളുടെ അദ്ധ്യാപനത്തിലും പഠനത്തിലും ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ച് എന്ത് പറയാനുണ്ട്? ‘നാട്യ’ പോലെയുള്ള ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ ഇതിൽ എന്തു പങ്ക് വഹിക്കുന്നു?
കഴിഞ്ഞ ആറു വർഷമായി ‘നാട്യ’യിലൂടെ ഞാൻ നേരിട്ട് കണ്ടറിഞ്ഞ വലിയൊരു കാര്യമുണ്ട്; ഭാരതീയ ശാസ്ത്രീയ കലകളോട് ലോകത്തിനുള്ള വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന താല്പര്യമാണത്. ഭരതനാട്യം, കർണാടക സംഗീതം, മോഹിനിയാട്ടം തുടങ്ങിയ കലകൾ പ്രവാസികളുടെ ഇടയിൽ മാത്രമായിരുന്നില്ല, ഇന്ന് ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദേശ വിദ്യാർത്ഥികളും ഇത് വളരെ ഗൗരവമായി അഭ്യസിക്കുന്നു.
ഓൺലൈൻ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ വളർച്ചയോടെ അതിരുകൾ മാഞ്ഞുപോയിരിക്കുന്നു. കേരളത്തിലിരുന്ന് ഒരു ഗുരുവിന് ഹൂസ്റ്റണിലോ ലണ്ടനിലോ ഉള്ള ശിഷ്യന് പാഠങ്ങൾ പകർന്നുനൽകാൻ ഇന്ന് സാധിക്കുന്നു. വിദേശരാജ്യങ്ങളിലെ കർശനമായ വിസ നടപടികളുടെയോ ലൈസൻസിംഗിന്റെയോ തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ, കഴിവുള്ള കലാകാരന്മാർക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വേദികളിലേക്ക് തങ്ങളുടെ അറിവ് എത്തിക്കാൻ ഡിജിറ്റൽ ലോകം അവസരമൊരുക്കുന്നു.
കലാരംഗത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന യുവതലമുറയ്ക്ക് പരമ്പരാഗത പ്രകടനങ്ങൾക്കപ്പുറം ഇന്ന് ലഭ്യമായ പുതിയ കരിയർ സാധ്യതകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
മാനേജ്‌മെന്റും സാമ്പത്തികശാസ്ത്രവും കലയുമായി ഇഴുകിച്ചേരുന്ന പുതിയ തൊഴിൽ മേഖലകൾ ഇന്ന് ഉയർന്നു വരുന്നുണ്ട്. ഇതിൽ പ്രധാനം ‘ആർട്ട് മാനേജ്‌മെന്റ്’ ആണ്. വലിയ അക്കാദമികളെയും കലാസ്ഥാപനങ്ങളെയും നയിക്കാൻ ഭരണനിർവ്വഹണം, ഫിനാൻസ്, മാർക്കറ്റിംഗ്, ഈവന്റ് മാനേജ്‌മെന്റ് എന്നിവയിൽ അറിവുള്ള പ്രൊഫഷണലുകളെ ഇന്ന് അത്യാവശ്യമാണ്.
കൂടാതെ, കോർപ്പറേറ്റ് വെൽനെസ് അഥവാ കോർപ്പറേറ്റ് ജീവനക്കാരുടെ സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നതിനായി നൃത്ത-സംഗീത-ചലന പരിശീലനങ്ങൾ നൽകുന്ന മേഖലയ്ക്ക് വലിയ ഡിമാൻഡുണ്ട്. മൾട്ടിനാഷണൽ കമ്പനികളിൽ ഇത്തരം പരിശീലനങ്ങൾക്ക് വലിയ സ്വീകാര്യത ലഭിക്കുന്നുണ്ട്.
കേരളത്തിലെ കലാസാഹചര്യങ്ങളെയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെയും എങ്ങനെ വിലയിരുത്തുന്നു?
കേരളത്തിൽ കലാപഠനത്തിന് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണത്തിൽ വലിയൊരു വർദ്ധനവുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഗുരുവായൂർ മേൽപ്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം, ചോറ്റാനിക്കര തുടങ്ങിയ പ്രധാന കലാകേന്ദ്രങ്ങളിലെ തിരക്ക് ഇതിനൊരു തെളിവാണ്. സർക്കാർ തലത്തിലുള്ള വജ്രജൂബിലി ഫെലോഷിപ്പ് പോലുള്ള പദ്ധതികളും സ്കൂൾ കലോത്സവങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പുതിയ കലാരൂപങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും വലിയ ഊർജ്ജമാണ് നൽകുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, കൂടിയാട്ടത്തോടൊപ്പം നങ്ങ്യാർക്കൂത്തും സ്കൂൾ വേദിയിലെ പ്രധാന ആകർഷണമായി മാറുന്നത് ഈ മാറ്റത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്.
കലാരംഗത്ത് ഒരു ‘സംരംഭകത്വ ഇക്കോസിസ്റ്റം’ വളർന്നു വരേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത എന്താണ്?
പുതിയ ആശയങ്ങളെ വിപണിയിലെത്തിക്കുന്നതിന് മെന്റർഷിപ്പും സാമ്പത്തിക പിന്തുണയും അനിവാര്യമാണ്. ഇവിടെയാണ് ‘ആർട്ട് ഇൻകുബേഷൻ’ പ്രസക്തമാകുന്നത്. കേരള സ്റ്റാർട്ടപ്പ് മിഷനും കേരള കലാമണ്ഡലവും സംയുക്തമായി ഇങ്ങനെയൊരു സംരംഭത്തിന് തുടക്കമിട്ടത് വലിയൊരു പ്രതീക്ഷ നൽകുന്നുണ്ട്. സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന പിന്തുണ കലാരംഗത്തെ സംരംഭങ്ങൾക്കും ലഭിച്ചാൽ, അത് സാങ്കേതികവിദ്യയും കലയും മാനേജ്‌മെന്റും ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു പുതിയ കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് നയിക്കും.
