അവർക്കുവേണ്ടിയുള്ള അധ്വാനം പാഴാകുന്നുവോ: മറുപടിയുമായി താരം
‘ഞാൻ കുടുംബത്തിന് വേണ്ടി എത്രയേറെ കഷ്ടപ്പെടുന്നു, എന്നിട്ടും സ്നേഹമില്ലെന്ന് പറയുന്നതെന്താണ്?’ – ദാമ്പത്യത്തിലും കുടുംബബന്ധങ്ങളിലും അസ്വാരസ്യങ്ങൾ ഉടലെടുക്കുമ്പോൾ പലരും ഉന്നയിക്കുന്ന നിത്യമായൊരു പരാതിയാണിത്. വീടിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ കൃത്യമായി നിറവേറ്റുകയും സാമ്പത്തിക ഭദ്രത ഉറപ്പുവരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നതിനിടയിലും, തങ്ങൾക്ക് മതിയായ പരിഗണനയോ സ്നേഹമോ ലഭിക്കുന്നില്ലെന്ന് പങ്കാളിയോ മക്കളോ ആവലാതിപ്പെടാറുണ്ട്. പലപ്പോഴും ഇത് സ്നേഹത്തിന്റെ കുറവല്ല, മറിച്ച് തങ്ങളുടെ ഉള്ളിലുള്ള സ്നേഹം മറ്റുള്ളവർക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന രീതിയിൽ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കാത്തതിന്റെ പോരായ്മയാണ്.
മാധവിക്കുട്ടിയുടെ ‘നീർമാതളം പൂത്തകാലം’ എന്ന കൃതിയിലെ വരികൾ ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്: “പ്രകടമാക്കാനാവാത്ത സ്നേഹം നിരർത്ഥകമാണ്. പിശുക്കന്റെ ക്ലാവുപിടിച്ച നാണ്യശേഖരം പോലെ ഉപയോഗശൂന്യവും.” ബന്ധങ്ങളിലെ ഒരു വലിയ സത്യത്തെയാണ് ഈ വാക്കുകൾ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. ആർതർ ഹോപ്കിൻസും ഇതേ ആശയം പങ്കുവെക്കുന്നുണ്ട്: “ലോകത്ത് പ്രകടിപ്പിക്കപ്പെടാത്ത സ്നേഹത്തിന്റെ വലിയൊരു ശേഖരമുണ്ട്.” പറയാതെ പോയ സ്നേഹവാക്കുകളും പ്രകടിപ്പിക്കാത്ത കരുതലും പലപ്പോഴും വലിയ മനസ്താപങ്ങൾക്കും അകൽച്ചയ്ക്കും വഴിവെക്കാറുണ്ട്.
മനസ്സിൽ സ്നേഹം എത്ര കരുതിവെച്ചാലും അത് പങ്കാളിക്ക് അനുഭവവേദ്യമാകുന്നില്ലെങ്കിൽ ആ ബന്ധത്തിന് പൂർണ്ണത ലഭിക്കില്ല. നമ്മൾ ഒരാളെ എത്രത്തോളം സ്നേഹിക്കുന്നു എന്നത് പോലെ തന്നെ പ്രധാനമാണ് ആ സ്നേഹം അവർക്ക് എത്രത്തോളം അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട് എന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് ദാമ്പത്യത്തിലും മാതാപിതാക്കളും മക്കളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലും ഈ തിരിച്ചറിവിന് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്.
സ്നേഹം ഉള്ളിൽ മാത്രം മതിയോ? സ്നേഹം തുറന്നു പറയേണ്ടതില്ലെന്ന് കരുതുന്നവരും, മക്കളോട് അമിതമായി സ്നേഹം കാണിക്കുന്നത് അവരെ വഴിപിഴപ്പിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവരും നമ്മുടെ ഇടയിലുണ്ട്. ചിലർ സ്നേഹം കാണിക്കുന്നത് തങ്ങളുടെ ഗൗരവത്തിന് കോട്ടം തട്ടുന്ന കാര്യമായും കരുതുന്നു. എന്നാൽ സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് ആത്മാഭിമാനത്തെ ബാധിക്കുന്ന ഒന്നല്ല. മറിച്ച്, മറ്റൊരാളുടെ വികാരം മാനിക്കുന്നതും സ്നേഹത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നതും ഒരാളുടെ വൈകാരിക പക്വതയുടെ ലക്ഷണമാണ്.
കൗൺസിലിംഗ് വേളകളിൽ പലപ്പോഴും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുന്നത്, സ്നേഹത്തിന്റെ അഭാവത്തേക്കാൾ സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള പൊരുത്തക്കേടുകളാണ്. ഒരാൾ പ്രവൃത്തികളിലൂടെ സ്നേഹം കാണിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, മറ്റേയാൾ സ്നേഹനിർഭരമായ വാക്കുകളോ വൈകാരിക അടുപ്പമോ ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ടാകാം. ഈ അന്തരം തിരിച്ചറിയാതെ പോകുമ്പോഴാണ് പരാതികളും വേദനകളും ഉടലെടുക്കുന്നത്.
വർഷങ്ങളോളം ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കുന്നവരിൽ തിരക്കുകൾക്കിടയിൽ സ്നേഹപ്രകടനങ്ങൾ ക്രമേണ കുറഞ്ഞുപോകുന്നത് സാധാരണമാണ്. വിവാഹത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ആത്മാർത്ഥമായ അഭിനന്ദനങ്ങളും സ്നേഹവാക്കുകളും പിന്നീട് ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളുടെയും ജോലിത്തിരക്കുകളുടെയും പേരിൽ മാഞ്ഞുപോകുന്നു. പങ്കാളിയുടെ ചെറിയ നല്ല കാര്യങ്ങൾ പോലും കാണാതെ പോവുകയും പോരായ്മകൾ മാത്രം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും വിലമതിക്കപ്പെടുന്നില്ലെന്ന തോന്നൽ ഉണ്ടാകുന്നു. സ്നേഹപൂർവമായ ആശയവിനിമയം ബന്ധത്തിന്റെ സംതൃപ്തിക്ക് അനിവാര്യമാണെന്ന് സമീപകാല പഠനങ്ങളും വ്യക്തമാക്കുന്നു.
മാതാപിതാക്കൾ മക്കൾക്ക് നൽകുന്ന സ്നേഹത്തിലും സമാനമായ പ്രതിസന്ധികളുണ്ട്. മക്കളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ആരോഗ്യത്തിലും ശ്രദ്ധിക്കുന്ന രക്ഷിതാക്കൾ പലപ്പോഴും അവരുടെ വൈകാരികമായ ആവശ്യങ്ങളെ അവഗണിക്കാറുണ്ട്. മാർക്ക് ഷീറ്റിലെ അക്കങ്ങൾക്കപ്പുറം കുട്ടിയുടെ മാനസികാവസ്ഥ ചോദിച്ചറിയാൻ മിക്കവരും മറന്നുപോകുന്നു. കൗമാരത്തിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ ഈ അകലം വർദ്ധിക്കുകയും സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് കുട്ടികളുടെ മാനസികക്ഷേമത്തെ ബാധിക്കാൻ ഇടയുണ്ട്. പ്രായത്തിനനുസരിച്ച് സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിൽ മാറ്റം വരുത്തുകയാണ് വേണ്ടത്, അല്ലാതെ സ്നേഹപ്രകടനം അവസാനിപ്പിക്കുകയല്ല.
സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ പല വഴികളുണ്ട്:
1. വാക്കുകളിലൂടെ കരുതൽ അറിയിക്കുക: ‘നിന്നെ എനിക്ക് ഇഷ്ടമാണ്’, ‘നീ കൂടെയുള്ളതാണ് എന്റെ സന്തോഷം’ എന്നിങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾക്ക് വലിയ മൂല്യമുണ്ട്. മക്കളുടെ പരിശ്രമങ്ങളെ അഭിനന്ദിക്കാനും നല്ല വാക്കുകൾ നൽകാനും മടിക്കരുത്.
2. സമയം കണ്ടെത്തുക: ഒരേ വീട്ടിൽ കഴിഞ്ഞാലും ഫോണിലും ടിവിയിലും സമയം ചെലവാക്കാതെ, പ്രിയപ്പെട്ടവർക്കായി ഗുണമേന്മയുള്ള സമയം മാറ്റിവെക്കുക.
3. സ്പർശനത്തിന്റെ കരുത്ത്: ചേർത്തുപിടിക്കലും തലോടലും ആലിംഗനവുമെല്ലാം വൈകാരിക അടുപ്പം കൂട്ടാൻ സഹായിക്കും. എന്നാൽ എല്ലാവർക്കും ഇത് ആസ്വാദ്യകരമാകണമെന്നില്ല, അതിനാൽ അപരന്റെ താൽപര്യങ്ങൾ മാനിക്കുക.
4. പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ട് കരുതൽ: വാക്കുകളെക്കാൾ ചിലപ്പോൾ പ്രവൃത്തികൾക്കായിരിക്കും വില കൂടുതൽ. പങ്കാളിയെ സഹായിക്കുന്നതും വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നതും സ്നേഹത്തിന്റെ തെളിവാണ്.
5. ചെറിയ സമ്മാനങ്ങൾ: വലിയ സാമ്പത്തിക മൂല്യമുള്ള സമ്മാനങ്ങളല്ല, മറിച്ച് തന്റെ ഇഷ്ടങ്ങൾ ഒരാൾ ഓർത്തുവെക്കുന്നു എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് സന്തോഷം നൽകുന്നത്.
6. ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക: മറ്റുള്ളവരുടെ വിഷമങ്ങൾ കുറ്റപ്പെടുത്താതെ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക. പലപ്പോഴും അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് പരിഹാരമല്ല, മറിച്ച് കേൾക്കാൻ ഒരാളെയാണ്.
7. വ്യക്തിത്വത്തെ ബഹുമാനിക്കുക: സ്വന്തം താൽപര്യങ്ങൾ അടിച്ചേൽപ്പിക്കാതെ പങ്കാളിയുടെയും മക്കളുടെയും വ്യക്തിത്വത്തെ അംഗീകരിക്കുക.
ഓരോരുത്തർക്കും സ്നേഹം ആസ്വദിക്കാനുള്ള രീതികൾ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. അതിനാൽ, ‘നിനക്ക് എങ്ങനെയാണ് കൂടുതൽ സ്നേഹം അനുഭവപ്പെടുന്നത്?’ എന്ന് നേരിട്ടു ചോദിക്കുന്നത് തെറ്റിദ്ധാരണകൾ നീക്കാൻ സഹായിക്കും. സ്നേഹം എന്നത് മനസ്സിന്റെ ഉള്ളറകളിൽ പൂട്ടി വെക്കാനുള്ള സമ്പാദ്യമല്ല, മറിച്ച് പ്രിയപ്പെട്ടവരുമായി പങ്കുവെച്ച് അനുഭവിച്ചറിയേണ്ടതാണ്.
