മൊബൈൽ ഫോൺ അമിതമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്റെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങൾ
പുതിയ അറിയിപ്പുകളൊന്നും വന്നിട്ടില്ലെന്ന് ബോധ്യമുണ്ടായിട്ടും എന്തിനാണ് നാം ഇടയ്ക്കിടെ മൊബൈൽ ഫോണിലേക്ക് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്? നിസ്സാരമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ പ്രവൃത്തിക്ക് പിന്നിൽ നമ്മുടെ തലച്ചോറിന്റെ പ്രതിഫല സംവിധാനവും (Reward system), മടുപ്പും, ഒപ്പം പുതിയ വിവരങ്ങൾ അറിയാനുള്ള ആകാംക്ഷയുമാണുള്ളതെന്ന് വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കഡബംസ് ഹോസ്പിറ്റലിലെ ക്ലിനിക്കൽ സൈക്കോളജിസ്റ്റായ ഡോ. അനിത ബി, എച്ച്.ടി ലൈഫ്‌സ്റ്റൈലിന് അനുവദിച്ച അഭിമുഖത്തിൽ ഫോൺ ഉപയോഗത്തോടുള്ള ഈ അമിത ആസക്തിയെക്കുറിച്ചും അത് ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നും വിശദീകരിക്കുന്നു.
മനഃശാസ്ത്രപരമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, വിരസത, ഉത്കണ്ഠ, വെറുതെയിരിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥ എന്നിവയുമായി ഈ പെരുമാറ്റത്തിന് വലിയ ബന്ധമുണ്ട്. പലർക്കും അല്പനേരത്തെ ഏകാന്തതയോ അനിശ്ചിതത്വമോ മാനസിക പിരിമുറുക്കമോ അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ അതിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമായി ഫോൺ മാറുന്നു. ഇത്തരം വികാരങ്ങളെ നേരിടുന്നതിന് പകരമായി ഫോൺ നൽകുന്ന ആശ്വാസത്തിലേക്ക് അവർ അഭയം തേടുന്നു. ഫോൺ നൽകുന്ന ഈ തൽക്ഷണ ശ്രദ്ധാവിഘടനം, പിന്നീട് വലിയ സംതൃപ്തിയൊന്നും നൽകിയില്ലെങ്കിൽ പോലും ആ പ്രവൃത്തി വീണ്ടും ആവർത്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
പ്രധാനപ്പെട്ട വിവരങ്ങളോ വാർത്തകളോ അറിയാതെ പോകുമോ എന്ന ഭയവും (FOMO – Fear of Missing Out) ഈ ശീലത്തിന് ആക്കം കൂട്ടുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇതിനൊരു പരിഹാരം ഫോൺ പൂർണ്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കുക എന്നതല്ല; മറിച്ച്, നമ്മെ ഫോണിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുക എന്നതാണ്. അനാവശ്യമായ നോട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ ഒഴിവാക്കുക, പ്രധാനപ്പെട്ട ജോലികളിൽ മുഴുകുമ്പോൾ ഫോൺ ദൂരെ മാറ്റി വെക്കുക, അനാവശ്യമായ ഉത്തേജനങ്ങളില്ലാതെ സ്വയം ശാന്തമായിരിക്കാൻ പരിശീലിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയവ ഈ ശീലത്തിൽ നിന്ന് മുക്തി നേടാൻ നമ്മെ സഹായിക്കും.
