ജോലിയിലെ മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കാം: ജീവനക്കാർക്കുള്ള മനഃശാസ്ത്രപരമായ വഴികൾ
പ്രതീകാത്മക ചിത്രം
ആധുനിക തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഒരു പ്രതിഭാസമായി മാനസിക സമ്മർദ്ദം മാറിക്കഴിഞ്ഞു. കടുത്ത മത്സരം, ജോലിഭാരം, കർശനമായ ഡെഡ്‌ലൈനുകൾ, സങ്കീർണ്ണമായ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവ വ്യക്തികളുടെ മാനസികാരോഗ്യം വലിയ രീതിയിൽ കവരാറുണ്ട്. തൊഴിൽ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ, সহപ്രവർത്തകരുമായുള്ള ബന്ധങ്ങൾ, കുടുംബജീവിതവും തൊഴിൽ ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്താനുള്ള പാടുപെടൽ, തൊഴിൽ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ തുടങ്ങി ഒട്ടനവധി ഘടകങ്ങൾ ഒരു ജീവനക്കാരന്റെ മാനസിക സന്തുലിതാവസ്ഥയെ നിർണ്ണയിക്കുന്നുണ്ട്.
എങ്കിലും നാം തിരിച്ചറിയേണ്ട ഒരു പ്രധാന കാര്യമുണ്ട്; സമ്മർദ്ദം അനുഭവിക്കുന്നത് നമ്മുടെ കഴിവുകേടല്ല. പ്രത്യുത, സമ്മർദ്ദത്തെ നാം എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് നമ്മുടെ തൊഴിൽക്ഷമതയേയും മാനസികാരോഗ്യത്തെയും നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഘടകം. ജോലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമ്മർദ്ദത്തെ പൂർണ്ണമായും തുടച്ചുനീക്കുകയല്ല നമ്മുടെ ലക്ഷ്യം, മറിച്ച് വികാരങ്ങളെയും ആരോഗ്യത്തെയും ദോഷകരമായി ബാധിക്കാത്ത രീതിയിൽ അതിനെ വരുതിയിൽ നിർത്തുക എന്നതാണ്.
സമ്മർദ്ദത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുക
മിക്കപ്പോഴും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തത്ര സൂക്ഷ്മമായാണ് മാനസിക സമ്മർദ്ദം ആരംഭിക്കുന്നത്. ചെറിയ കാരണങ്ങൾക്ക് അമിതമായി ദേഷ്യപ്പെടുക, ജോലിയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥ, ഉറക്കമില്ലായ്മ, വിട്ടുമാറാത്ത ക്ഷീണം, ജോലിയോടുള്ള മടുപ്പ്, ಸಹപ്രവർത്തകരോടുള്ള അസഹിഷ്ണുത തുടങ്ങിയവയെല്ലാം സമ്മർദ്ദത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പുകളാണ്. മനസ്സ് നൽകുന്ന ഇത്തരം സൂചനകളെ അവഗണിക്കാതിരിക്കുക; അവയുടെ മൂലകാരണം കണ്ടെത്താൻ പരിശ്രമിക്കുക.
ജോലിയും വ്യക്തിജീവിതവും വേർതിരിച്ചു കാണുക
ഓഫീസ് സമയം അവസാനിച്ചാലും ജോലിയുടെ ചിന്തകൾ കൂടെക്കൂട്ടുന്നത് പലരുടെയും ശീലമാണ്. വീട്ടിലെത്തിയ ശേഷവും ഇമെയിലുകളും വർക്ക് പ്രഷറും മനസ്സിൽ കൊണ്ടുനടക്കുന്നത് മാനസിക വിശ്രമത്തിന് തടസ്സമാകുന്നു. തൊഴിൽ സമയം കഴിഞ്ഞാൽ മനസ്സിനും ഒരു ഇടവേള നൽകേണ്ടതുണ്ട്. കുടുംബത്തോടൊപ്പം സമയം ചിലവഴിക്കുക, വായന, നടത്തം, സംഗീതം കേൾക്കുക തുടങ്ങിയ ഹോബികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് മാനസിക പുനരുജ്ജീവനത്തിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഒരേസമയം ചെയ്യാൻ മുതിരരുത്
ഒരേ സമയം പല ജോലികൾ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, തെറ്റുകൾക്കും മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിനും കാരണമാവുകയും ചെയ്യും. അതിനാൽ ജോലികൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുക. ഇന്ന് തീർക്കേണ്ടവ ഏവ, പിന്നീട് ചെയ്യാവുന്നവ ഏവ, മറ്റൊരാളുടെ സഹായം ആവശ്യമുള്ളവ ഏവ എന്നിങ്ങനെ ക്രമീകരിക്കുന്നത് ജോലിഭാരം ലഘൂകരിക്കാൻ സഹായിക്കും.
‘നോ’ പറയാൻ പഠിക്കുക
എല്ലാവരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്താനും എല്ലാ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും സ്വയം ഏറ്റെടുക്കാനും ശ്രമിക്കുന്നവർ മാനസികമായി വേഗത്തിൽ തളർന്നുപോകും. ഒരു പുതിയ ജോലി ഏറ്റെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് സ്വന്തം സമയവും കഴിവും വിലയിരുത്തുക. ആവശ്യഘട്ടങ്ങളിൽ വിനയത്തോടെ ‘ഇല്ല’ എന്ന് പറയാൻ മടിക്കരുത്. അത് സ്വാർത്ഥതയല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം മാനസികാരോഗ്യത്തോടുള്ള കരുതൽ മാത്രമാണ്.
നെഗറ്റീവ് ചിന്തകളെ നിയന്ത്രിക്കുക
ജോലിയിൽ എന്തെങ്കിലും അബദ്ധം സംഭവിച്ചാൽ സ്വയം പഴിചാരുന്ന പ്രവണത പലർക്കുമുണ്ട്. ‘എനിക്കൊന്നും നേടാൻ കഴിയില്ല’, ‘ഈ ജോലിക്ക് ഞാൻ യോഗ്യനല്ല’ തുടങ്ങിയ ചിന്തകൾ സമ്മർദ്ദം ഇരട്ടിയാക്കും. ഇത്തരം ഘട്ടങ്ങളിൽ കോഗ്നിറ്റീവ് ബിഹേവിയറൽ തെറാപ്പിയിലെ (CBT) രീതികൾ പിന്തുടരാം. സ്വയം മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ ചോദിക്കുക:
– ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നത് വെറും ഭയമാണോ അതോ വാസ്തവമാണോ?
– ഈ സാഹചര്യത്തെ വേറൊരു కోണിൽ കാണാൻ വഴിയുണ്ടോ?
– ഇതിന് ഇപ്പോൾ ചെയ്യാവുന്ന പ്രായോഗിക പരിഹാരം എന്ത്?
ഒരു ചെറിയ തെറ്റ് നിങ്ങളുടെ കഴിവിനെയോ വ്യക്തിത്വത്തെയോ ഒരിക്കലും അളക്കുന്നില്ലെന്ന് ഓർക്കുക.
ചെറിയ ഇടവേളകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുക
തുടർച്ചയായി ജോലി ചെയ്യുന്നത് മാനസിക ക്ഷീണം വർദ്ധിപ്പിക്കും. ഇടവേളകളിൽ എഴുന്നേറ്റ് നടക്കുക, വെള്ളം കുടിക്കുക, കണ്ണുകൾക്ക് വിശ്രമം നൽകുക. ഏതാനും മിനിറ്റുകൾ ശാന്തമായിരുന്ന് ശ്വാസഗതിയിൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് പോലും വലിയ ആശ്വാസം നൽകും. മൈൻഡ്ഫുൾനെസ് പരിശീലനങ്ങൾ വൈകാരിക നിയന്ത്രണം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കും.
ശാരീരിക ആരോഗ്യത്തിന് മുൻഗണന നൽകുക
മാനസികവും ശാരീരികവുമായ ആരോഗ്യം ഒരേ നാണയത്തിന്റെ രണ്ടു വശങ്ങളാണ്. കൃത്യമായ ഉറക്കം, ആരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം, വ്യായാമം എന്നിവ ദിനചര്യയുടെ ഭാഗമാക്കുക. ശരീരത്തിന്റെ ചലനാത്മകത മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നു.
ആവശ്യമായപ്പോൾ സഹായം തേടുക
എല്ലാ പ്രതിസന്ധികളും ഒറ്റയ്ക്ക് നേരിടേണ്ടതില്ല. വിശ്വസ്തരായ സുഹൃത്തുക്കളോടോ കുടുംബാംഗങ്ങളോടോ സംസാരിക്കുക. സമ്മർദ്ദം നീണ്ടുനിൽക്കുകയും അത് ഉറക്കത്തെയും ജീവിതത്തെയും ബാധിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഒരു സൈക്കോളജിസ്റ്റിന്റെ സേവനം തേടാൻ മടിക്കരുത്. സഹായം തേടുന്നത് ബലഹീനതയല്ല, മറിച്ച് ഉത്തരവാദിത്തബോധമാണ്.
തൊഴിൽ സമ്മർദ്ദം: സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം
ജോലിയിലെ സമ്മർദ്ദം ജീവനക്കാരന്റെ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്തമല്ല. തൊഴിൽ അന്തരീക്ഷവും സ്ഥാപനത്തിന്റെ നയങ്ങളും ഇതിൽ സുപ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്. അമിത ജോലിഭാരം, വ്യക്തതയില്ലാത്ത ചുമതലകൾ, മോശമായ ആശയവിനിമയം, വിവേചനം തുടങ്ങിയവ ജീവനക്കാരുടെ മാനസികാരോഗ്യത്തെ തകർക്കുന്നു. ജീവനക്കാർക്ക് പിന്തുണ ലഭിക്കുന്ന ഒരു തൊഴിൽ സംസ്‌കാരം വളർത്തിയെടുക്കേണ്ടത് സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയും ജോലിസ്ഥലത്തെ മാനസികാരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിൽ സ്ഥാപനതലത്തിലുള്ള മാറ്റങ്ങൾക്കാണ് ഊന്നൽ നൽകുന്നത്.
ജീവിതത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം നാം ചിലവഴിക്കുന്നത് തൊഴിലിടത്തിലാണ്. നമ്മുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്‌ക്കൊപ്പം മാനസിക സംതൃപ്തിക്കും ജോലി കാരണമാകണം. ജോലിയെ സ്നേഹിക്കുക, ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ ആത്മാർത്ഥമായി നിർവ്വഹിക്കുക. എന്നാൽ അതിനുവേണ്ടി ജീവിതത്തെയും ആരോഗ്യത്തെയും ബലികൊടുക്കരുത്. ഉയർന്ന ശമ്പളവും സ്ഥാനമാനങ്ങളും മാത്രമല്ല, മാനസികാരോഗ്യം നിലനിർത്തി സന്തോഷത്തോടെ ജോലി ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ വിജയം. നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ് ജോലി, അതൊരിക്കലും ജീവിതം മുഴുവനുമല്ല എന്ന് ഓർക്കുക.
സിന്ധു നന്ദകുമാർ
കോർപ്പറേറ്റ് സൈക്കോളജിസ്റ്റ്
എം.ഡി, ആത്‌മസൂത്ര മൈൻഡ് കെയർ
തിരുവനന്തപുരം
ഫോൺ: 9745 30 1979
RELATED TOPICS: WORK STRESS MANAGEMENT, WORKPLACE MENTAL STRESS, STRESS MANAGEMENT TIPS, ജോലി സമ്മർദ്ദം, JOLI SAMBANDHAMAYA STRESS
