രണ്ടാമത് ബാധിക്കുന്ന ഡെങ്കിപ്പനി എന്തുകൊണ്ട് കൂടുതൽ അപകടകരമാകുന്നു?
ചില അസുഖങ്ങൾ മനുഷ്യരിൽ ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രമേ വരാറുള്ളൂ. എന്നാൽ, അപൂർവ്വമായി ചില രോഗങ്ങൾ ആവർത്തിച്ചുണ്ടാകുമ്പോൾ അത് അതീവ ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാറുണ്ട്. ഇത്തരം സ്വഭാവമുള്ള ഒരു രോഗമാണ് ഡെങ്കിപ്പനി. വൈറസ് ബാധയേറ്റ് രക്തത്തിലെ പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റ് കൗണ്ട് കുറയുന്ന ഈ അവസ്ഥ, രണ്ടാമതും പിടിപെട്ടാൽ അപകടകരമായി മാറിയേക്കാം. ശക്തമായ തലവേദനയും ശരീരവേദനയുമാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ. ആദ്യ തവണ അണുബാധയുണ്ടായതുകൊണ്ട് മാത്രം എല്ലാത്തരം വൈറസുകളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായ സുരക്ഷ ലഭിക്കണമെന്നില്ലെന്നും, രോഗമുക്തി നേടിയ ശേഷവും അതീവ ജാഗ്രത പുലർത്തണമെന്നും ആരോഗ്യവിദഗ്ധർ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അതിനാൽ കൊതുക് കടിയേൽക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതും രോഗലക്ഷണങ്ങൾ തുടക്കത്തിലേ തിരിച്ചറിയുന്നതും നിർണ്ണായകമാണ്.
മുംബൈ നാനാവതി മാക്സ് സൂപ്പർ സ്പെഷ്യാലിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലിലെ ഇൻഫെക്ഷ്യസ് ഡിസീസ് ആൻഡ് ഇന്റേണൽ മെഡിസിൻ ഡയറക്ടറും സീനിയർ കൺസൾട്ടന്റുമായ ഡോ. ഹർഷദ് ലിമായെയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, “രണ്ടാമതൊരിക്കൽ ഡെങ്കി ബാധിക്കുന്നത് ഏറെ സങ്കീർണ്ണവും ചിലപ്പോൾ ജീവന് തന്നെ ഭീഷണിയുമായി മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.”
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഡെങ്കിപ്പനി വീണ്ടും വരുന്നത്?
ഒരിക്കൽ ഡെങ്കി വരുന്നത് ആ രോഗത്തിനെതിരെ സമ്പൂർണ്ണമായ പ്രതിരോധം നൽകുന്നില്ല. ഡെങ്കി വൈറസിന് DENV-1, DENV-2, DENV-3, DENV-4 എന്നിങ്ങനെ നാല് വ്യത്യസ്ത സിറോടൈപ്പുകൾ ഉണ്ടെന്ന് ഡോ. ലിമായെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഒരു സിറോടൈപ്പ് ബാധിക്കുമ്പോൾ ശരീരം അതിനെതിരെ പ്രതിരോധശേഷി ആർജ്ജിക്കുമെങ്കിലും, ബാക്കിയുള്ള മൂന്ന് സിറോടൈപ്പുകൾക്കെതിരെ ദീർഘകാല സംരക്ഷണം ലഭിക്കില്ല. ഇന്ത്യയിൽ ഈ നാല് വകഭേദങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നതിനാൽ, ഒരുതവണ രോഗം വന്നവർക്ക് മറ്റൊരു സിറോടൈപ്പ് വഴി വീണ്ടും അണുബാധയുണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത ഏറെയാണ്.
രണ്ടാം തവണ രോഗം ഗുരുതരമാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ആദ്യ അണുബാധയുണ്ടാക്കിയ ആന്റിബോഡികൾ രണ്ടാമത്തെ വൈറസിനോട് പ്രതികരിക്കുന്ന രീതിയാണ് രോഗം വഷളാക്കുന്നത്. പുതിയൊരു ഇനം വൈറസ് ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, പഴയ ആന്റിബോഡികൾക്ക് അതിനെ നശിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കില്ല. പകരം, വൈറസുകൾക്ക് രോഗപ്രതിരോധ കോശങ്ങളിലേക്ക് എളുപ്പത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ ഇവ അവസരമൊരുക്കുന്നു. ഇതുമൂലം ശരീരത്തിൽ വൈറസിന്റെ സാന്നിധ്യം കുത്തനെ വർദ്ധിക്കുന്നു. ‘ആന്റിബോഡി-ഡിപൻഡന്റ് എൻഹാൻസ്‌മെന്റ്’ (ADE) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രക്രിയയിലൂടെ, രോഗിയുടെ പ്രതിരോധ സംവിധാനം തന്നെ അവസ്ഥ കൂടുതൽ വഷളാക്കുന്നു. എങ്കിലും, വീണ്ടും അണുബാധയുണ്ടാകുന്ന എല്ലാവരിലും രോഗം ഗുരുതരമാകണം എന്നില്ല.
ശരീരത്തെ എങ്ങനെയാണ് ബാധിക്കുന്നത്?
ഗുരുതരമായ ഡെങ്കിപ്പനിയിൽ രക്തക്കുഴലുകളിൽ നിന്ന് പ്ലാസ്മ ചോരുകയും, ഈ ദ്രാവകം വയറ്റിലോ ശ്വാസകോശത്തിന് ചുറ്റുമോ അടിഞ്ഞുകൂടുകയും ചെയ്യുന്നു. “പ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിന്റെ ഈ ക്രമരഹിതമായ പ്രവർത്തനം ‘ഡെങ്കി ഷോക്ക് സിൻഡ്രോം’ എന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കാം. പ്ലാസ്മ ചോർച്ച മൂലം രക്തയോട്ടം നിലയ്ക്കുകയും പ്രധാന അവയവങ്ങളിലേക്ക് ഓക്സിജൻ എത്തുന്നത് തടസ്സപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അതീവ ഗൗരവകരമായ സാഹചര്യമാണിത്,” ഡോ. ലിമായെ വിശദീകരിക്കുന്നു.
പനി കുറയുന്നത് രോഗമുക്തിയാണോ?
പനി കുറയുന്നത് രോഗം മാറിയതിന്റെ ലക്ഷണമായി പലരും തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട്, എന്നാൽ ഇത് അപകടം ഒഴിഞ്ഞുപോയെന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നില്ല. പനി കുറഞ്ഞ ശേഷമുള്ള ദിവസങ്ങളാണ് ഏറെ നിർണ്ണായകം. തുടർച്ചയായ ഛർദ്ദി, കഠിനമായ വയറുവേദന, വേഗത്തിലുള്ള ശ്വാസോച്ഛ്വാസം, മോണയിൽ നിന്നോ മൂക്കിൽ നിന്നോ രക്തസ്രാവം, അമിത തളർച്ച, മൂത്രത്തിന്റെ അളവ് കുറയുക തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടാൽ ഒട്ടും വൈകാതെ വൈദ്യസഹായം തേടണം. ഡെങ്കിപ്പനി പ്രവചനാതീതമായതിനാൽ സൂക്ഷ്മമായ നിരീക്ഷണം അത്യാവശ്യമാണ്.
മറ്റൊരു അണുബാധ എങ്ങനെ ഒഴിവാക്കാം?
വീടും പരിസരവും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുന്നതാണ് കൊതുക് നിർമ്മാർജ്ജനത്തിനുള്ള പ്രധാന വഴി. കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന വെള്ളം ഒഴുക്കിക്കളയുകയും, നിർമ്മാണ സ്ഥലങ്ങളിലും മറ്റും വെള്ളം കെട്ടിക്കിടക്കുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുക. കൃത്യമായ ഡ്രെയിനേജ് സംവിധാനങ്ങളും പതിവായുള്ള പരിശോധനകളും അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ: കഠിനമായ പനി, തീവ്രമായ തലവേദന, കണ്ണുകൾക്ക് പിന്നിൽ വേദന, സന്ധികളിലും പേശികളിലും വേദന, ചർമ്മത്തിൽ ചുവന്ന പാടുകൾ, ഓക്കാനം, അമിത തളർച്ച.
അപകടകരമായ ലക്ഷണങ്ങൾ (ഉടനടി ചികിത്സ തേടേണ്ടവ): തുടർച്ചയായ ഛർദ്ദി, കഠിനമായ വയറുവേദന, മോണ/മൂക്ക് വഴിയുള്ള രക്തസ്രാവം, ശ്വാസമെടുക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട്, മൂത്രത്തിന്റെ അളവിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വലിയ കുറവ്.
