എസ്.സി.ഒ ഉച്ചകോടി: പാക് വിദേശകാര്യമന്ത്രി ഇന്ത്യയിലേക്ക്, സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിനായുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് തുടക്കം
ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറിന് ശേഷം ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധത്തിൽ കടുത്ത അനിശ്ചിതത്വം നിലനിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, പാകിസ്ഥാൻ കാലാവസ്ഥാ മന്ത്രി മുസാദിക് മാലിക് ഇന്ത്യയിലെത്തുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ ശ്രദ്ധയാകർഷിക്കുകയാണ്. നവംബർ 20 മുതൽ 22 വരെ ന്യൂഡൽഹിയിലെ പുരാന ഖിലയിൽ വെച്ച് നടക്കുന്ന ഷാങ്ഹായ് കോ-ഓപ്പറേഷൻ ഓർഗനൈസേഷന്റെ (എസ്.സി.ഒ) സിവിലൈസേഷണൽ ഡയലോഗ് ഫോറത്തിലാണ് അദ്ദേഹം പങ്കെടുക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് വർഷത്തിനിടെ ഒരു പാകിസ്ഥാൻ മന്ത്രി ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്നു എന്ന പ്രത്യേകത ഈ യാത്രയ്ക്കുണ്ട്. കേവലം രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം മാത്രമല്ല, മേഖലയിലെ സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിന്റെ സാധ്യതകളും ഈ വരവിലൂടെ ചർച്ചയാകുന്നു.
25 രാജ്യങ്ങൾക്ക് ക്ഷണം; 15 എണ്ണം പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പിച്ചു
എസ്.സി.ഒ അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കും പങ്കാളിത്തമുള്ള മറ്റ് രാഷ്ട്രങ്ങൾക്കുമായി ഇന്ത്യ പ്രത്യേകം ക്ഷണപത്രിക അയച്ചിരുന്നു. കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ഗജേന്ദ്ര സിങ് ഷെഖാവത്ത് നൽകിയ വിവരം പ്രകാരം, ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട 25 രാജ്യങ്ങളിൽ 15 എണ്ണം സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുക്കുമെന്ന് ഇതിനകം സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചൈന, ഇറാൻ, കസാഖ്സ്ഥാൻ, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ, താജിക്കിസ്ഥാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. നവംബർ 20-ന് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഉദ്ഘാടനം നിർവഹിക്കുന്ന സമ്മേളനത്തിൽ, തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ വിപുലമായ ചർച്ചകൾ നടക്കും.
പാകിസ്ഥാന്റെ പ്രതിനിധിയായി മുസാദിക് മാലിക്
തുടക്കത്തിൽ പാകിസ്ഥാന്റെ ദേശീയ പൈതൃക-സാംസ്കാരിക മന്ത്രി ഔറംഗസേബ് ഖാൻ ഖിച്ചിക്കായിരുന്നു ഇന്ത്യ ക്ഷണം അയച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ പിന്നീട്, കാലാവസ്ഥാ-പരിസ്ഥിതി ഏകോപന മന്ത്രി മുസാദിക് മാലിക്കിനെ പാകിസ്ഥാൻ തങ്ങളുടെ പ്രതിനിധിയായി തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. 2023 മെയ് മാസത്തിൽ ഗോവയിൽ നടന്ന എസ്.സി.ഒ വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാരുടെ യോഗത്തിൽ അന്ന് പാക് വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയായിരുന്ന ബിലാവൽ ഭൂട്ടോ സർദാരി പങ്കെടുത്തിരുന്നു. അതിനുശേഷം, ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് എത്തുന്ന ആദ്യ പാക് മന്ത്രിയാണ് മുസാദിക് മാലിക്.
സാമ്പത്തിക ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്ന വേദി
എസ്.സി.ഒ വെറുമൊരു രാഷ്ട്രീയ വേദിയല്ല; മറിച്ച് ഇന്ത്യ, പാകിസ്ഥാൻ, ചൈന, റഷ്യ, ഇറാൻ, മധ്യേഷ്യൻ രാഷ്ട്രങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ കൂട്ടായ്മയ്ക്ക് പ്രാദേശിക വ്യാപാരം, ഗതാഗതം, ഊർജം, നിക്ഷേപം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വലിയ സ്വാധീനമുണ്ട്. രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സുഗമമായാൽ ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ താഴെ പറയുന്ന നേട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം:
- വാണിജ്യവും കയറ്റുമതിയും: നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങൾ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ടാൽ പ്രാദേശിക വിപണികളിലേക്ക് കടന്നുചെല്ലാനും പരസ്പര വ്യാപാരം വർധിപ്പിക്കാനും വഴിയൊരുങ്ങും.
- ഗതാഗതവും കണക്റ്റിവിറ്റിയും: മധ്യേഷ്യൻ ചരക്കുനീക്കത്തിനും ഗതാഗത ശൃംഖലകളുടെ വികസനത്തിനും എസ്.സി.ഒ ചർച്ചകൾ നിർണായകമാണ്.
- ഊർജ്ജ സഹകരണം: പ്രകൃതിവാതകം, എണ്ണ, വൈദ്യുതി തുടങ്ങിയവയിൽ അംഗരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഈ വേദി സഹായിക്കും.
- നിക്ഷേപം: പരസ്പര വിശ്വാസവും സ്ഥിരതയും വർധിച്ചാൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, സേവനം, വ്യവസായം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വലിയ നിക്ഷേപങ്ങൾ വരാം.
എങ്കിലും, ഈ സമ്മേളനത്തിൽ പ്രത്യേക വാണിജ്യ കരാറുകളൊന്നും ഒപ്പുവെക്കുന്നില്ലെന്നും നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാധ്യതകളെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്നും ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്.
അടുത്ത വർഷം പാകിസ്ഥാനിൽ എസ്.സി.ഒ ഉച്ചകോടി
2026–27 കാലഘട്ടത്തിൽ എസ്.സി.ഒയുടെ അധ്യക്ഷസ്ഥാനം പാകിസ്ഥാനാണ്. 2027 ഓഗസ്റ്റിൽ ഇസ്ലാമാബാദിൽ ഉച്ചകോടി നടക്കാനിരിക്കെ, ഇന്ത്യയിലെ ഈ സമ്മേളനത്തിൽ പാകിസ്ഥാൻ പങ്കെടുക്കുന്നത് അവരുടെ നയതന്ത്ര നിലപാടുകൾക്ക് അനിവാര്യമാണ്. സെപ്റ്റംബറിൽ ഇസ്ലാമാബാദിൽ നടന്ന യോഗത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ എസ്.സി.ഒ ദേശീയ കോഓർഡിനേറ്റർ അലോക് ദിമ്രി പങ്കെടുത്തതും ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.
ഇന്ത്യ-പാക് വ്യാപാരബന്ധം: ഒരു പുനർവിചിന്തനം
ഏപ്രിലിലെ പഹൽഗാം ഭീകരാക്രമണത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറിന് ശേഷം ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, ഒരു ബഹുരാഷ്ട്ര വേദിയിലെ പങ്കാളിത്തം കൊണ്ട് മാത്രം ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം ഉടനടി പുനരാരംഭിക്കുമെന്ന് കരുതാനാവില്ല. സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്ന നയതന്ത്ര തടസ്സങ്ങളും പരിഹരിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും പ്രതിനിധികൾ ഒരേ വേദിയിൽ സംവദിക്കുന്നത് ഒരു വലിയ ചുവടുവെപ്പാണ്. ഇത് ഭാവിയിൽ സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിന് അനുകൂലമായ അന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുമോ എന്ന് കാത്തിരുന്നു കാണേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.
